ตัฟสีรอิบนุ กะษีร
ชื่อนักตัฟสีร อิมาดุดดีน อบู อัล-ฟิดา อิสมาอีล บิน อุมัร บิน กะษีร อัด-ดิมัชกีย์ สังกัดมัซฮับชาฟิอีย์ ท่านคืออิมาม ,อัล-หาฟิซ(นักท่องจำ) และนักประวัติศาสตร์
ชื่อหนังสือ ตัฟสีร อัล-กุรอาน อัล-อะซีม
ลักษณะโดยทั่วไป ตัฟสีรอิบนุ กะษีร คือ หนังสือตัฟสีรรูปแบบมะอฺษูร(เน้นบอกแหล่งที่มา)ที่มีชื่อเสียงมากและมีลำดับที่สองรองลงมาจากตัฟสีรอัฏ-เฏาะบะรีย์
หนังสือตัฟสีรเล่มนี้ให้ความสำคัญเป็นอย่างมากเกี่ยวกับนักรายงาน คือ (หนังสือตัฟสีรที่)อรรถาธิบายกิตาบุลลอฮด้วยบรรดาหะดีษและรายงานต่างๆที่อ้างกลับไปยังนักรายงานทั้งหลาย และผู้เขียนยังให้ความสำคัญในการกล่าวถึงอายะฮฺที่มีความเหมือนกัน กับอายะฮฺที่มีความแตกต่างกัน ซึ่งเรียกว่า ตัฟสีร อัล-กุรอาน บิล กุรอาน(อรรถาธิบายอัล-กุรอานด้วยอัล-กุรอานเอง)
อะกีดะฮฺของท่าน ท่านมีอะกีดะฮฺสะลัฟ และไม่เป็นที่สงสัยใดๆต่อเรื่องนี้ เพราะท่านคือลูกศิษย์ของชัยคุล อิสลาม อิบนุ ตัยมียะฮฺ ท่านมีหนังสือว่าด้วยเรื่องของอะกีดะฮฺ ซึ่งมีชื่อว่า
“อัล-อะกออิด” ในหนังสือเล่มนี้ ท่านได้อธิบายอะกีดะฮฺของชาวสะลัฟในจะยอมรับในคุณลักษณะของอัลลอฮ เช่น การฟัง การมองเห็น พระเนตร พระพักตร์ ความรู้ กะลาม(การตรัส/ดำรัส) ริฎอ(ความถึงพอพระทัย) ความโกรธกริ้ว ความรัก ความเกลียดชัง การยินดี การหัวเราะ โดยไม่กล่าวว่าแบบไหน? อย่างไร? เปลี่ยนแปลงอย่างไร? และแทนที่ด้วยสิ่งใด? ในหนังสือตัฟสีรของท่าน ท่านจะอธิบายคุณลักษณะดังกล่าวอย่างตรงไปตรงมา(หมายถึง เป็นคุณลักษณะนั้นจริงๆ แต่รูปแบบไหน อย่างไรนั้น เรามิอาจทราบได้-ผู้แปล-) ในขณะที่นักตัฟสีรบางคนจะอธิบายคุณลักษณะดังกล่าวว่า เป็นผลอันเกิดจากคุณลักษณะนั้นๆ ซึ่งเป็นวิธีการอธิบายเช่นเดียวกับอิมามอัฏ-เฏาะบะรีย์ เช่น คุณลักษณะของความละอาย และ พระเนตร
ทัศนะของท่านต่อสายรายงาน ท่านจะนำเสนอหะดีษและรายงานต่างๆพร้อมกับสายรายงาน และจะให้ความสำคัญต่อการสถานภาพของรายงานในด้านของความถูกต้องและความบกพร่องของสายรายงาน รวมไปถึงจะกล่าวถึง อัล-ญะเราะหฺ วัต-ตะอ์ดีล(วิพากษ์ความน่าเชื่อถือ)ต่อนักรายงานด้วย เพราะท่านคือหาฟิซที่มีความรู้ในระดับสถานะของหะดีษและนักรายงาน ซึ่งเห็นได้จากงานเขียนต่างๆของท่าน
ทัศนะของท่านต่อหุก่มทางนิติศาสตร์ ท่านจะนำเสนอความเห็นทางนิติศาสตร์ ทัศนะของบรรดาอุละมาอ์ และหลักฐานของพวกเขาในขณะทำการตัฟสีรอายะฮฺที่เกี่ยวข้องกับหุก่ม แต่จะไม่ยืดยาวมากนัก และจะแนะนำหนังสือฟิกฮฺแก่ผู้ที่ต้องการเพิ่มเติมข้อมูลเชิงลึก
ทัศนะของท่านต่อกิรออาต(หลักการการอ่านอัล-กุรอาน) ท่านจะกล่าวถึงหลักกิรออาตเช่นกัน แต่ในรูปแบบที่รวบรัดเท่านั้น
ทัศนะของท่านต่ออิสรออีลียาต(เรื่องของเกี่ยวกับนบีอิสรออีล) ท่านจะทำการวิพากษ์วิจารณ์รายงานอิสรออีลียาต และจะให้คำตักเตือนโดยทั่วไปต่อเรื่องนั้นๆ
ทัศนะของท่านต่อวิชากวีนิพนธ์ , นะหฺวู(หลักไวยากรณ์) และหลักภาษา ท่านจะนำเสนอข้อมูลเกี่ยวกับการอิอฺรอบ(การอธิบายตำแหน่งหน้าที่ของคำ) และนะหฺวู(หลักไวยากรณ์)น้อยมาก รวมถึงบทกวี โคลงกลอนต่างๆด้วย
หมายเหตุ : เพื่อจะได้รู้จักท่านอิบนุ กะษีรมากขึ้น สามารถศึกษาชีวประวัติของท่านได้ที่
• อัด-ดุร็อร อัล-กามินะฮฺ เขียนโดย อิบนุ หะญัร(1 : 399)
• อัล-บัดรฺ อัฏ-ฏอลี เขียนโดย อัซ-ซัรกาชียฺ(1 : 153)
• ชะซาร็อด อัซ-ซะฮาบ เขียนโดย อิบนุ อิมัด(6 : 231)
• เฎาะบะกอต อัล-มุฟัสสิรีน เขียนโดย อัด-ดาวูดีย์(1 : 111-113)
• อุมดะฮฺ อัต-ตัฟสีร เขียนโดย ชัยคฺ อะหฺมัด ชากิร
(ที่มา : อัล-เกาลฺ อัล-มุคตะศ็อร อัล-มุบีน ฟี มะนาฮิจญ์ อัล-มุฟัสสิรีน เขียนโดย อบู อับดิลลาฮฺ มุหัมมัด อัล-หะมูด อัน-นัจญ์ดีย์ หน้า 39-40)