1 เดือน ที่ผ่านมาสำหรับรอมาฎอนของแต่ละคนคงแตกต่างกัน ทั้งความรู้สึกที่ดี ความรู้สึกแย่กับตัวเองในเดือนนี้ ตลอดจนความรู้สึกอื่นๆที่ต่างคนต่างก็ได้รับต่างรูปแบบด้วยกัน สำหรับผมแล้วไม่ใช่เป็นการประจานตัวเองหรือโอ้อวดในสิ่งที่ตัวเองได้ทำไปแล้ว แต่อยากให้เป็นข้อคิดให้กับตัวเอง ซึ่งสิ่งต่างๆที่มาประสบในเดือนอันประเสริฐนี้ก็แค่นั้น
สรุปการปฏิบัติซึ่งสิ่งที่เราคิดว่าดีกับตัวเรา แต่ไม่รู้ว่าที่อัลลอฮฺจะเป็นอย่างไร
อัลกุรอาน : คิดว่ารู้สึกดีที่ในเดือนนี้เราได้ฟังได้อ่าน ศึกษาความหมายมากกว่าในเดือนอื่น เดือนอื่นๆนั้นเราอ่านอย่างเลื่อนลอย แต่ในเดือนนี้เรามีเป้าหมาย เราฟังเสียงเพราะๆจากเทปก็ดี จากอิหม่าม ตะรอเวียะฮฺก็ดี ทำให้ทุกครั้งที่เราอยู่เฉยๆ เสียงอัลกุรอานก็แว่วมา ทั้งๆที่แต่ก่อนไม่ใช่ เราได้อ่านความหมายมากขึ้น เรารู้สิ่งที่อัลลอฮฺตรัสไว้มากขึ้น บางครั้งรู้สึกคุชัวะฮฺในละหมาดมากขึ้นอย่างเห็นได้ชัด
กริยามารยาท : เป็นสิ่งที่เราอึดอัดมากที่สุด เพราะมันขัดกับนิสัยของมนุษย์อย่างเรา แต่ก็รู้สึกดีที่เราผ่านมันไปได้ เช่น ทนกับความหิว แดดร้อน ทนกับผู้คนที่ผ่านไปมา ทนกับการยืนละหมาด (ซึ่งบางครั้งทนไม่ไหว) ตลอดจนทนกับสิ่งยั่วยวนซึ่งแต่ละคนก็รู้ตัวเองดีว่า บางครั้งเราชนะ แต่ส่วนใหญ่เราก็แพ้ สิ่งที่คิดว่าฝึกตัวเองได้ในเดือนนี้ก็คือ การฝึกการประพฤติตัว การมีมารยาทมากขึ้น การรู้จักความสำคัญของเวลาแต่ละนาที การพูดที่น้อยลง การอยากที่จะทำความดีมากขึ้น ซึ่งอัลฮัมดุลิลลาฮฺ ในเดือนนี้รู้สึกว่าอยากที่จะทำดีมากกว่าเดือนอื่น (รู้สึกได้)
การรำลึก : อาจเป็นเพราะความหิว ทำให้เรารู้สึกสำนึก รำลึกถึงอัลลอฮฺในเดือนนี้ ถ้าไม่มีงานอะไร สังเกตได้ว่า เรามีการรำลึกถึงอัลลอฮฺมากขึ้น บางครั้งอยู่คนเดียวก็อยากจะคิดอะไรลึกๆมากขึ้น บางครั้งอยากขอดุอาอฺมากขึ้น อยากขออะไรต่ออะไรมากขึ้น ดีจริงๆ (อาจเพราะได้กลับไปบ้าน+บรรยากาศ+ฯลฯ)
สิ่งที่พลาดไป
ในเดือนรอมาฎอนมีสิ่งที่เราได้ทำมากมาย พอนอกรอมาฎอนกลับมาคิดแล้วรู้สึกถึงความผิดพลาดที่ต้องกลับไปคิดมากๆนะทุกคน
อัลกุรอาน : ยังอ่านไม่หมด ทั้งความหมายและตัวบทกุรอาน ซี่งก็รู้สึกเสียดาย จำได้ว่ามีบางช่วงเราให้ความสำคัญกับสิ่งอื่น เช่นช่วงเวลาใกล้ออกอีด อีกอย่างคือไม่สามารถท่องในสิ่งที่ตัวเองวางเป้าหมายไว้ ซึ่งเป็นสิ่งที่น่าเสียดายมาก
กริยามารยาท : ในบางครั้งเราว่าเราอดทนได้กับกิจกรรมหนึ่งในเดือนรอมาฎอน พอกลับไปนึก เรายังไม่ให้ความสำคัญกับมารยาทต่อแขก ผู้ใหญ่หรือแม้กระทั่ง พ่อ แม่ พี่น้อง ที่อยู่ในบ้านด้วยกัน บางทีเฉยเมยกับสิ่งดีๆที่เราควรทำ เช่น การทำสีหน้ายิ้มแย้ม การพูดจาอ่อนหวาน การพูดให้ได้ข้อคิด การเอาอกเอาใจมากๆ ซึ่งไม่ได้หนักหนาเลย แต่เราก็หลงลืม การที่เราลืมฝากข้อคิดให้กับคนที่พูดคุยกับเรา ฯลฯ เห็นได้ว่ามนุษย์ทุกคนมีความผิดพลาดเสมอๆ ต้องเตือนกันบ่อยๆ
การรำลึก : มีบางช่วงที่เราเร่งรีบเพื่อที่จะทำอิบาดะฮฺมากเกินจนละเลย
ซุนนะฮฺดีๆของท่านรอซูล เช่น กริยามารยาทที่สุขุม การรำลึกตลอดเวลาเป็นสิ่งสำคัญจริงๆหากเราไม่รำลึกถึงอัลลอฮฺตลอดเวลา บางครั้งเราอาจทำผิดโดยไม่รู้ตัว
หลังรอมาฎอนต้องรักษา
เป็นสิ่งสำคัญที่สุดที่ทุกคนต้องตรวจสอบตัวเอง สิ่งที่คิดว่าต้องรักษามีอยู่หลายอย่าง ซึ่งอินชาอัลลอฮฺ ตัวเองที่จะรู้ว่าผิดพลาดตรงไหน
อัลกุรอาน : สร้างเวลาสำหรับอัลกุรอานให้ได้ถึงแม้ว่าจะเป็นการอ่านวันละหน้า แต่ก็ควรทำให้เป็นประจำ เช่นเดียวกันกับความรู้ศาสนาควรเพิ่มพูนเรื่อยๆ
ดุอาอฺ : ขอดุอาอฺให้ -อีหม่านเข้มแข็งตลอดเวลา-ให้อัลลอฮฺตอบรับดุอาอฺและผลบุญ-ขอความคุ้มครองให้พ้นจากความชั่ว-พ้นจากการคิด พูด ที่ไม่ดี- พ้นจากการโอ้อวด-พ้นจากเรื่องไร้สาระ-ให้มีความเข้าใจ บริสุทธิ์ใจจริงๆในเรื่องศาสนา ฯลฯ
กริยามารยาท : ทำตัว+บุคลิกให้เรียบร้อย พยายามบังคับตัวเอง อยู่กับกลุ่มญามาอะฮฺให้บ่อยๆ รับฟังคำตักเตือนด้วยความอดทน ยอมรับความผิดของตัวเอง หยุดพูดในสิ่งไร้สาระ ที่ควรระวังคือชิกรฺซ่อนเร้น ที่ต้องตระหนักให้มาก ควรขอดุอาอฺให้พ้นจากมัน อย่าให้มันมีผลต่อกิจการดีๆของเรา ต้องพยายามทำให้ได้ซึ่งแน่นอน ทุกคนต้องช่วยกัน
ทั้งหมดนี้เป็นข้อคิดแก่ตัวเองและคนอื่นๆ ที่สำคัญคือการตักเตือนซึ่งกันและกัน ด้วยการตักเตือนที่ดี จะช่วยให้เรามีศาสนาที่สมบูรณ์ขึ้น
จากหนังสือ บทเรียนจากรอมาฎอน1425