คำอธิบายจากอิหม่ามอันนะวาวีย์
قَالَ الْقَاضِي عِيَاض رَحِمَهُ اللَّه : هَذَا مِنْ جَوَامِع كَلِمه صَلَّى اللَّه عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ مُطَابِق لِقَوْلِهِ تَعَالَى : { إِنَّ الَّذِينَ قَالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اِسْتَقَامُوا } أَيْ وَحَّدُوا اللَّه ، وَآمَنُوا بِهِ ، ثُمَّ اِسْتَقَامُوا فَلَمْ يَحِيدُوا عَنْ التَّوْحِيد ، وَالْتَزَمُوا طَاعَته سُبْحَانه وَتَعَالَى إِلَى أَنْ تُوُفُّوا عَلَى ذَلِكَ . وَعَلَى مَا ذَكَرْنَاهُ أَكْثَر الْمُفَسِّرِينَ مِنْ الصَّحَابَة فَمَنْ بَعْدهمْ وَهُوَ مَعْنَى الْحَدِيث إِنْ شَاءَ اللَّه تَعَالَى . هَذَا آخَر كَلَام الْقَاضِي رَحِمَهُ اللَّه
.
ท่านอัล-กอฎีย์ อิยาฎ เราะหิมะฮุลลอฮฺ ได้กล่าวว่า นี่คือการประมวลคำพูดของท่านเราะสูลุลลอฮฺ ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม (ในบรรดาคำสั่งสอนต่างๆของท่าน) ซึ่งมีความเกี่ยวพันกับคำดำรัสของอัลลลอฮฺ ตะอาลา “แท้จริงบรรดาผู้กล่าวว่าพระเจ้าของพวกเราคืออัลลอฮฺ แล้วพวกเขาก็ยืนหยัดตามคำกล่าวนั้น” หมายรวมว่า การที่พวกเขาได้ให้ความเป็นเอกภาพแด่อัลลอฮฺเพียงองค์เดียว อีกทั้งศรัทธาต่อพระองค์ แล้วพวกเขาก็ได้ยืนหยัดในสิ่งที่กล่าวไว้ โดยมิให้ปลีกตัวออกจากการให้เอกภาพแด่อัลลอฮฺ ปฏิบัติตามคำสั่งใช้ของพระองค์อย่างเคร่งครัดจนกระทั่งตายในสภาพดังกล่าว
(ท่านอัล-กอฎีย์ได้กล่าวอีกว่า) และในสิ่งที่ข้าพเจ้าได้กล่าวถึงนั้นได้มีความสอดคล้องกับความหมายของหะดีษที่บรรดานักอรรถาธิบายอัลกุุรฺอานในหมู่เศาะหาบะฮฺและผู้คนภายหลังจากนั้นได้ให้ไว้ อินชาอัลลอฮฺ และนี่คือคำกล่าวสุดท้ายของท่านอัล-กอฎีย์ เราะหิมะฮุลลอฮฺ
وَقَالَ اِبْن عَبَّاس رَضِيَ اللَّه عَنْهُمَا فِي قَوْل اللَّه تَعَالَى : { فَاسْتَقِمْ كَمَا أُمِرْتَ } مَا نَزَلَتْ عَلَى رَسُول اللَّه صَلَّى اللَّه عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي جَمِيع الْقُرْآن آيَة أَشَدّ وَلَا أَشَقُّ عَلَيْهِ مِنْ هَذِهِ الْآيَة
وَلِذَلِكَ قَالَ صَلَّى اللَّه عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِأَصْحَابِهِ حِين قَالُوا : قَدْ أَسْرَعَ إِلَيْك الشَّيْب فَقَالَ : " شَيَّبَتْنِي هُود وَأَخَوَاتهَا
"
ท่านอิบนุอับบาส เราะฎียัลลอฮฺอันฮุมาได้กล่าวถึงคำตรัสของอัลลอฮฺ ตะอาลา “เจ้าจงยืนหยัดดังที่เจ้าถูกสั่งใช้” (สูเราะฮฺ ฮูด :112) ว่า ไม่มีสิ่งใดที่ถูกประทานให้แก่ท่านเราะสูลุลลอฮฺ ศ็อลลัลลอฮฺ อะลัยฮิวะสัลลัมในบรรดาอายะฮฺอัลกุรฺอานทั้งหลายที่จะหนักและลำบากยิ่งไปกว่าอายะฮฺนี้อีกแล้ว
ด้วยเหตุนี้ ท่านเราะสูลุลลอฮฺ ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัมได้กล่าวแก่บรรดาเศาะหาบะฮฺของท่าน ในครั้นที่พวกเขาได้กล่าวแก่ท่านว่า “ท่านได้มีผมงอกขึ้นมาเร็ว (กว่ากำหนด) แล้วละ” ท่านเราะสูลุลลอฮฺ ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัมจึงกล่าวว่า “สูเราะฮฺฮูดและกลุ่มสูเราะฮฺที่มีลักษณะเดียวกันกัน (อัล-วากีอะฮฺ อัม-มะยะตะสาอะลูน อิซัส-สะมาอุนฟาตอรอต) ทำให้ฉันผมหงอก”
قَالَ الْأُسْتَاذ أَبُو الْقَاسِم الْقُشَيْرِيُّ فِي رِسَالَته : الِاسْتِقَامَة دَرَجَة بِهَا كَمَالُ الْأُمُور وَتَمَامهَا ، وَبِوُجُودِهَا حُصُول الْخَيْرَات وَنِظَامهَا ، وَمَنْ لَمْ يَكُنْ مُسْتَقِيمًا فِي حَالَته ضَاعَ سَعْيه وَخَابَ جَهْده . قَالَ : وَقِيلَ : الِاسْتِقَامَة لَا يُطِيقهَا إِلَّا الْأَكَابِر لِأَنَّهَا الْخُرُوج عَنْ الْمَعْهُودَات وَمُفَارَقَة الرُّسُوم وَالْعَادَات ، وَالْقِيَام بَيْن يَدِي اللَّه تَعَالَى عَلَى حَقِيقَة الصِّدْق . وَلِذَلِكَ قَالَ صَلَّى اللَّه عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " اِسْتَقِيمُوا وَلَنْ تُحْصُوا " . وَقَالَ الْوَاسِطِيُّ الْخَصْلَة الَّتِي بِهَا كَمُلَتْ الْمَحَاسِن ، وَبِفَقْدِهَا قَبُحَتْ الْمَحَاسِن . وَاَللَّه أَعْلَم .
وَلَمْ يَرْوِ مُسْلِم رَحِمَهُ اللَّه فِي صَحِيحه لِسُفْيَان بْن عَبْد اللَّه الثَّقَفِيِّ رَاوِي هَذَا الْحَدِيث عَنْ النَّبِيّ صَلَّى اللَّه عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَيْئًا . وَرَوَى التِّرْمِذِيُّ هَذَا الْحَدِيث ، وَزَادَ فِيهِ : ( قُلْت : يَا رَسُول اللَّه مَا أَخْوَف مَا أَخَاف عَلَيّ ؟ فَأَخَذَ بِلِسَانِ نَفْسه ثُمَّ قَالَ : هَذَا ) وَاَللَّه أَعْلَم
.
อุสตาซ อบุลกอสิม อัลกุชัยรีย์ ได้กล่าวในงานวิจัยของท่านว่า การยืนหยัดนั้นคือระดับขั้นที่สมบูรณ์และพรั้งพร้อมในทุกกิจการงาน การที่ปัจจัยนี้ปรากฏอยู่ในการงานใดย่อมจะทำให้การงานนั้นประสบแต่สิ่งที่ดีงามและความมีระเบียบแบบแผน ใครก็ตามที่ตัวเขาปราศจากการยืนหยัดในการทำกิจการใดๆ ก็จะทำให้ความอุตสาหะที่เขาได้ทุ่มเทหมดลง และทำให้ความพยายามได้หมดไป ท่านได้กล่าวอีกว่า มีคนกล่าวว่า การยืนหยัดนั้นไม่มีใครสามารถปฏิบัติได้อย่างต่อเนื่องนอกจากผู้มีความมุ่งมั่นเท่านั้น เพราะการยืนหยัดได้อยู่นอกเหนือจากสิ่งที่เป็นที่รู้จักกัน และเป็นการงานที่แตกต่างจากเรื่องปกติธรรมดา เป็นการดำรงอยู่ต่อหน้าอัลลอฮฺ ตะอาลา ด้วยความสัจจริง ด้วยเหตุนี้ท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม จึงกล่าวว่า : “พวกท่านจงยืนหยัด แม้ว่าท่านจะไม่สามารถคำนวณนับได้(หมายถึง แม้ว่าท่านจะไม่สามารถยืดหยัดได้ตลอดเวลาก็ตาม)” อัลวาสิฏียฺได้กล่าวว่า : (การยืนหยัด) เป็นธรรมชาติที่ทำให้ความสมดุลเกิดความสมบูรณ์ และถ้าหากขาดมันย่อมทำให้ความสมดุลบิดเบี้ยวได้ อัลลอฮฺนั้นรอบรู้ยิ่ง
ท่านมุสลิม เราะหิมะฮุลลอฮฺ มิได้บันทึกสิ่งใดในซอฮีฮฺของท่านดีษที่รายงานจากท่านสุฟยาน อิบนุอับดิลลาฮฺ จากท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม, ท่านติรมีซียฺ ได้รายงานหะดีษนี้โดยเพิ่มเติมว่า : “ฉันกล่าวว่า : โอ้ท่านเราะสูลของอัลลอฮฺ สิ่งใดที่น่าจะทำให้ฉันเกรงกลัวมากที่สุด? ท่านนบีก็ได้จับที่ลิ้นของเขาแล้วกล่าวว่า : สิ่งนี้อย่างไร” อัลลอฮฺนั้นรอบรู้ยิ่ง
ผู้เขียน
หัวข้อ: “อิสติกอมะฮฺ” [อบูอิบานะฮฺ ฟิตยะตุลฮัก] (อ่าน 1898 ครั้ง)
